Kızamık Belirtileri Nelerdir? Bulaşma ve Aşı Koruması

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eylül DAŞCI BOZDEMİR 13 Kasım 2026 13

Son Güncelleme Tarihi: 13.11.2026

Kızamık Belirtileri Nelerdir? Bulaşma ve Aşı Koruması

Kızamık, aşıyla önlenebilen ancak bilinen en bulaşıcı hastalıklardan biri olan viral bir enfeksiyondur. Türkiye'de vaka sayısı son yıllarda düzenli olarak artıyor ve 2026'da Ekim ayı itibarıyla 3 bine yaklaştı. Toplumda hastalığın yayılmasını durdurmak için aşılama oranının en az yüzde 95 olması gerekir. Türkiye'de bu oran yüzde 92 civarında bildiriliyor.

Kızamık çoğu zaman yüksek ateş ve döküntüyle geçen bir çocukluk hastalığı olarak bilinir. Oysa zatürre, beyin iltihabı ve gebelik kaybı gibi ağır sonuçlara yol açabilir. Aşısı tam olmayan erişkinler de risk altındadır.

Kızamık nasıl bulaşır?

Kızamık virüsü öksürük, hapşırık ve nefesle havaya karışır. Kapalı bir ortamda havada ve yüzeylerde iki saate kadar bulaşıcılığını korur. Bu nedenle hasta kişi odadan çıktıktan sonra aynı ortama giren biri de enfekte olabilir.

Bağışıklığı olmayan kişiler arasında bir kızamık hastası 18 kişiye kadar hastalık bulaştırabilir. Kişi, döküntü çıkmadan 4 gün önce ile döküntü çıktıktan 4 gün sonrası arasında bulaştırıcıdır. Yani hastalık, henüz kızamık olduğu anlaşılmadan, soğuk algınlığına benzeyen ilk günlerde yayılmaya başlar.

Kızamık belirtileri hangi sırayla ortaya çıkar?

Belirtiler genellikle virüsle karşılaştıktan 7–14 gün sonra başlar ve belirli bir sıra izler.

Dönem	Belirtiler
İlk belirtiler (yaklaşık 3–7 gün)	Yüksek ateş, öksürük, burun akıntısı, kızarık ve sulanan gözler
Döküntüden yaklaşık 2 gün önce	Yanakların iç yüzünde Koplik lekeleri denen küçük beyaz noktalar
İlk belirtilerden 3–5 gün sonra	Yüzde ve saç çizgisinde başlayan kırmızı, yer yer birleşen döküntü
Döküntünün ilk günleri	Döküntünün boyuna, gövdeye, kollara ve bacaklara yayılması
Döküntü başladıktan 4–8 gün sonra	Döküntünün solması, ateşin düşmesi

Koplik lekeleri kızamığa özgüdür; ancak her hastada görülmez ve kısa sürede kaybolabilir.

Kimlerde ağır seyreder?

Kızamık en sık aşısız çocuklarda görülür. Ağır seyretme ve komplikasyon riski ise şu gruplarda daha yüksektir:

5 yaşından küçük çocuklar,

30 yaşından büyük erişkinler,

gebeler,

bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler,

yetersiz beslenen veya A vitamini eksikliği olan çocuklar.

Kızamığın komplikasyonları nelerdir?

Kızamığa bağlı ölümlerin çoğu, hastalığın kendisinden değil gelişen komplikasyonlardan kaynaklanır. En sık görülenler orta kulak iltihabı, şiddetli ishal ve buna bağlı sıvı kaybıdır.

Zatürre, kızamık hastalarının yüzde 6'sına kadarında gelişir ve bebeklerde en sık ölüm nedenidir. Zatürrenin belirtileri ve tedavisi, zatürre başlıklı yazıda ayrıntılı olarak ele alınıyor.

Beyin iltihabı (ensefalit), yaklaşık her 1.000 çocuktan birinde, genellikle döküntüden 2 gün ile 2 hafta sonra ortaya çıkar. Çok daha nadir görülen subakut sklerozan panensefalit (SSPE), hastalıktan 7–10 yıl ya da daha uzun süre sonra gelişen, ilerleyici ve ölümcül bir beyin hastalığıdır. SSPE riski, kızamığı 5 yaşından önce, özellikle de 1 yaşından önce geçiren çocuklarda daha yüksektir.

Gebelikte geçirilen kızamık düşük, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı riskini artırır.

Hangi belirtilerde acil değerlendirme gerekir?

Kızamık tanısı alan ya da kızamıktan şüphelenilen bir kişide aşağıdaki belirtilerden biri varsa gecikmeden acil servise başvurulmalıdır:

nefes almada zorlanma, hızlı ya da hırıltılı solunum,

bilinç bulanıklığı, aşırı uyku hâli veya nöbet geçirme,

sıvı alamama, idrar miktarının belirgin azalması,

dudaklarda morarma.

Kızamıktan şüphelenildiğinde sağlık kuruluşuna gitmeden önce telefonla bilgi verilmesi, bekleme salonundaki bebeklerin, gebelerin ve bağışıklığı zayıf kişilerin virüsle karşılaşmasını önler.

Tanı ve tedavi nasıl yapılır?

Tanı, döküntünün özelliği, Koplik lekeleri ve kişinin aşı durumu değerlendirilerek konur. Kesin tanı için burun-boğaz sürüntüsünde PCR testi veya kanda kızamığa özgü antikor (IgM) testi yapılır.

Kızamığa özgü bir antiviral ilaç yoktur. Tedavi, ateşin kontrolü, yeterli sıvı ve beslenmenin sağlanması ile komplikasyonların erken fark edilmesine yöneliktir. Dünya Sağlık Örgütü, kızamık tanısı alan 5 yaş altı çocuklara iki doz A vitamini verilmesini önerir. A vitamini, göz hasarı ve diğer komplikasyonların görülme olasılığını azaltmayı amaçlar; dozu çocuğun yaşına göre hekim tarafından belirlenir. Antibiyotikler kızamık virüsüne etki etmez; yalnızca zatürre veya kulak iltihabı gibi bakteriyel bir ek enfeksiyon geliştiğinde kullanılır.

Kızamık aşısı ne zaman yapılır, ne kadar korur?

Kızamık aşısı, kızamık, kızamıkçık ve kabakulağa karşı birlikte koruma sağlayan KKK aşısı olarak uygulanır. Türkiye'de çocukluk çağı aşı takviminde KKK aşısı 12. ayda ve 48. ayda olmak üzere iki doz yapılır. Aynı aşının koruduğu hastalıklardan biri olan kabakulak, kabakulak başlıklı yazıda ele alınıyor.

Tek doz aşı yaklaşık yüzde 93, iki doz ise yaklaşık yüzde 97 oranında koruma sağlar. İkinci doz, ilk dozdan sonra yeterli bağışıklık gelişmeyen az sayıdaki kişiyi korumak için yapılır.

Erişkinlerde kızamığa karşı bağışık olunduğunu gösteren kanıtlar şunlardır: yazılı aşı kaydı, kan testiyle gösterilen bağışıklık ya da laboratuvarla doğrulanmış geçirilmiş kızamık. "Çocukken aşılarım yapılmıştı" bilgisi tek başına yeterli kabul edilmez. Aşı kaydı bulunmayan erişkinlerin durumu hekimle değerlendirilir; gerekirse KKK aşısı yapılır. Sağlık çalışanları, üniversite öğrencileri ve yurt dışına seyahat edecek kişiler için iki doz aşı önerilir.

KKK aşısı canlı aşı olduğu için gebelikte ve bağışıklık sistemi ağır baskılanmış kişilerde uygulanmaz.

Kızamıklı biriyle temas edildiğinde ne yapılmalı?

Bağışıklığı olmayan bir kişi kızamık hastasıyla temas ettiğinde, temastan sonraki ilk 72 saat içinde yapılan KKK aşısı hastalığı önleyebilir. Aşı yapılamayan gebeler, bebekler ve bağışıklığı baskılanmış kişilere ise temastan sonraki 6 gün içinde immünglobulin uygulanabilir. Bu nedenle temas fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması önemlidir.

Sık sorulan sorularKızamık bir kez geçirilince tekrar olunur mu?

Kızamığı geçiren kişilerde genellikle yaşam boyu süren bir bağışıklık gelişir.

Kızamık ile kızamıkçık aynı hastalık mıdır?

Hayır. İkisi farklı virüslerin neden olduğu, döküntüyle seyreden hastalıklardır. Her ikisine karşı koruma aynı KKK aşısıyla sağlanır.

Aşılı bir kişi kızamık olabilir mi?

Olabilir, ancak bu nadirdir. İki doz aşı yaklaşık yüzde 97 koruma sağlar. Aşılı kişilerde hastalık görülürse genellikle daha hafif seyreder.

Kızamıklı çocuk ne zaman okula veya kreşe dönebilir?

Kızamık, döküntü çıktıktan sonraki 4 gün boyunca bulaşıcıdır. Bu sürenin tamamlanması ve çocuğun genel durumunun düzelmesi gerekir. Dönüş zamanını hekim belirler.

Erişkinler kızamık aşısı olabilir mi?

Evet. Aşı kaydı bulunmayan veya bağışıklığı kanıtlanamayan erişkinlere hekim değerlendirmesinden sonra KKK aşısı yapılabilir. Gebelikte bu aşı uygulanmaz.

KKK aşısı ile otizm arasında bir ilişki var mı?

Hayır. Bu iddiayı ortaya atan 1998 tarihli çalışma, verilerin çarpıtıldığı anlaşıldığı için yayından kaldırılmıştır. Sonrasında milyonlarca çocukla yapılan çalışmalar KKK aşısı ile otizm arasında bir ilişki göstermemiştir.

Kızamık evde tedavi edilebilir mi?

Hafif seyreden olgularda bakım çoğunlukla evde sürdürülür. Ancak tanının hekim tarafından konması, çocuklarda A vitamini ihtiyacının değerlendirilmesi ve komplikasyon belirtilerinin izlenmesi gerekir.

Kızamığın ağır seyredip seyretmeyeceği, kişinin yaşına, aşı durumuna, beslenme durumuna ve bağışıklık sisteminin gücüne bağlıdır. Hastalıktan korunmada belirleyici olan ise iki doz KKK aşısının zamanında yapılmasıdır.